Waarom 2G en 3G stoppen woningcorporaties raakt

De verandering is bovendien al begonnen. Het is niet zo dat het netwerk op één datum van 100% naar 0% gaat. Providers bouwen oudere netwerken geleidelijk af: niet kritische apparaten worden nu al van het netwerk geblokkeerd en beschikbare frequentiebanden worden toegewezen aan 4G en 5G. KPN is sinds maart 2026 begonnen met het uitschakelen van 2G voor klanten die het netwerk niet meer nodig hebben. Op 1 december 2027 stopt het KPN 2G netwerk definitief.

Ook tussen providers bestaan verschillen. Odido heeft 2G voor M2M toepassingen al sinds 1 juni 2023 uitgeschakeld en Vodafone verwacht 2G in Nederland in 2028 of 2029 uit te zetten. Hoe snel de dekking afneemt, blijkt uit de cijfers: Nederland telt 5.035 2G masten van KPN en 5.233 van Vodafone. Wanneer KPN stopt, is de 2G dekking dus al grofweg gehalveerd, nog los van de keuzes die Vodafone maakt. In België is de situatie eveneens gefaseerd. Telenet/BASE houdt 2G beschikbaar tot eind 2027, Orange Belgium tot en met 31 december 2028 en Proximus verwacht beperkte ondersteuning voor bepaalde 2G toepassingen tot midden 2029.

Voor woningcorporaties is dat relevant. Een meter kan technisch nog jarenlang functioneren, maar wanneer de communicatietechnologie waarop die meter vertrouwt verdwijnt, stopt ook de datastroom. Meterdata kan dan niet meer worden uitgelezen, monitoring wordt onderbroken en systemen die afhankelijk zijn van actuele meetgegevens verliezen hun functie. De schaal is groot: alleen al in Nederland gaat het naar schatting om meer dan 450.000 energiemeters met 2G communicatie.

Hoe mobiele netwerken evolueerden en waarom 2G en 3G verdwijnen

In de jaren negentig werd het 2G netwerk, oftewel GSM, geïntroduceerd. Met GPRS werd vervolgens ook datacommunicatie via 2G mogelijk. GPRS was geen snel netwerk zoals we dat vandaag kennen, maar juist geschikt voor het efficiënt versturen van kleine hoeveelheden data. Dat maakte GPRS ideaal voor slimme meters, telemetrie en andere machine-to-machine toepassingen die zonder vaste internetverbinding gegevens moesten doorgeven. Voor energiebedrijven, netbeheerders en andere organisaties was dit een belangrijke stap richting geautomatiseerde meteruitlezing. Door de grote dekking en de lange levensduur van systemen op basis van 2G zijn veel apparaten die in de jaren 2000 en daarna werden geïnstalleerd, nog steeds in het veld aanwezig.

Met 3G werden hogere datasnelheden mogelijk en 4G, oftewel LTE, zorgde voor een grote sprong in capaciteit, snelheid en efficiëntie. Inmiddels wordt 5G verder uitgerold, met opnieuw hogere prestaties en nieuwe mogelijkheden voor industriële en IoT toepassingen.

De overgang naar 4G en 5G is daarmee niet alleen een technologische vernieuwing. Telecomproviders willen de beschikbare frequentieruimte en netwerkcapaciteit efficiënter inzetten. Oudere netwerken gebruiken capaciteit die ook kan worden ingezet om 4G en 5G verder uit te bouwen. Daarom verdwijnt 3G relatief snel. In België is 3G inmiddels uitgeschakeld bij onder meer Proximus en Orange, terwijl Telenet/BASE de technologie al eerder heeft uitgefaseerd. Proximus noemt expliciet dat 2G langer beschikbaar blijft omdat veel M2M en telemetrietoepassingen, waaronder toepassingen voor nutsinfrastructuur, nog uitsluitend van 2G gebruikmaken.

2G verdwijnt daardoor later dan 3G, maar ook het einde van 2G komt snel dichterbij. Voor organisaties met M2M apparatuur is het daarom belangrijk om niet alleen naar de formele einddatum te kijken. De afbouw is al bezig en beschikbare capaciteit wordt nu al anders ingezet.

Waarom vervanging van meters geen uitstel meer toestaat

Veel woningcorporaties onderschatten de impact van netwerkuitfasering omdat hun huidige meters technisch nog functioneren. Zolang een meter meet en de data binnenkomt, lijkt er weinig reden om in te grijpen. Het probleem zit echter niet in de meter zelf, maar in de communicatielaag. Een GPRS module kan technisch nog goed werken, maar heeft niets meer aan die functionaliteit wanneer het bijbehorende 2G netwerk verdwijnt.

Daar komt bij dat vervanging van grote aantallen meters tijd kost. Inventariseren welke meters nog afhankelijk zijn van GPRS, bepalen welke oplossing per locatie nodig is en plannen van werkzaamheden vragen allemaal tijd. In de praktijk verloopt hardwarevervanging bovendien traag: afspraken met bewoners zijn lastig in te plannen en het aantal beschikbare monteurs is beperkt. Wie pas begint wanneer een provider het netwerk daadwerkelijk uitschakelt, heeft weinig ruimte voor vertragingen.

De gevolgen kunnen aanzienlijk zijn. Wanneer data niet meer wordt uitgelezen, worden monitoring, rapportage, facturatie en andere processen geraakt. Veel organisaties die 2G data binnenhalen hebben bovendien SLA’s met contractuele afspraken over uptime en datalevering. Worden die niet gehaald, dan lopen boetes snel op, zeker wanneer data dagen, weken of zelfs maanden ontbreekt. De vraag is dus: wat kost het u als de meetdata niet meer uit te lezen is?

De uitfasering van 2G is daarmee geen overmacht of onverwachte technische storing, maar een aangekondigde en dus te voorkomen verandering. Juist daardoor kunnen woningcorporaties zich erop voorbereiden en de vervanging planmatig aanpakken.

Hoe Xemex meegroeide naar 4G en 5G

Xemex denkt sinds 2004 mee met de technische ontwikkelingen binnen de energiemarkt. De oorspronkelijke NTA communicatiemodule werkte via GPRS en was modulair ontworpen, zodat de module kon worden vervangen zonder de volledige meter opnieuw te installeren. Dat modulaire ontwerp was destijds vooruitstrevend. Xemex ontwikkelde de technologie steeds verder: de NTA module werd geschikt gemaakt voor LTE M communicatie binnen moderne 4G netwerken en werd recent aangepast om beter bestand te zijn tegen spanningspieken op het elektriciteitsnet. Zo werden de levensduur en betrouwbaarheid van de bestaande infrastructuur telkens verlengd.

Toch heeft ieder product uiteindelijk een eindige levenscyclus. Nadat Landis+Gyr in 2022 de end of life van de E350 meter aankondigde, volgt nu ook de end of sales van de Xemex NTA communicatiemodule. Daarmee verschuift de vraag van het vervangen van alleen een communicatiemodule naar een bredere keuze voor een moderne meetoplossing.

Voor woningcorporaties is dat een belangrijk moment om verder te kijken dan alleen de directe vervanging. Wanneer een meter al aan het einde van zijn levenscyclus zit, is volledige vervanging door een moderne slimme meter vaak de structurelere oplossing.