GACS 2026: Slimme gebouwen worden de norm
Wat op papier technisch klinkt, raakt in de praktijk de kern van vastgoedbeheer, energiebeleid en bedrijfscontinuïteit. GACS is geen losstaande maatregel. Het is een logisch gevolg van jaren Europees klimaatbeleid – en een duidelijke waarschuwing aan vastgoedeigenaren: wie nu niet digitaliseert, loopt straks achter de feiten aan.
Wat GACS eigenlijk inhoudt
GACS staat eigenlijk voor Building Automation and Control Systems. De wetgeving verplicht grote gebouwen om te beschikken over systemen die energieverbruik continu meten, analyseren en optimaliseren. Niet één keer per jaar via een rapport, maar realtime, datagedreven en aantoonbaar.
Het doel is helder: gebouwen moeten slimmer worden. Niet alleen energiezuiniger, maar ook transparanter in hun prestaties. Gebouwbeheerders moeten kunnen laten zien waar energie wordt verbruikt, waar verspilling optreedt en welke optimalisaties mogelijk zijn. De klassieke situatie – losse meters, versnipperde data en reactief onderhoud – voldoet simpelweg niet meer.
De oorsprong: EPBD als fundament
De wortels van GACS liggen in de herziene Europese EPBD-richtlijn (Energy Performance of Buildings Directive). Deze richtlijn vormt al jaren een hoeksteen van het Europese klimaatbeleid en heeft één ultiem doel: een klimaatneutrale gebouwde omgeving in 2050.
Waar eerdere EPBD-versies vooral focusten op isolatie, labels en bouwkundige maatregelen, legt EPBD IV de nadruk op operationele energieprestaties. Met andere woorden: niet alleen hoe een gebouw is gebouwd, maar hoe het dagelijks functioneert. Volgens analyses van onder andere de Europese Commissie en adviesorganisaties zoals BDO is juist dat dagelijkse gebruik verantwoordelijk voor een groot deel van de energieverspilling in commerciële gebouwen.
GACS is binnen EPBD het instrument dat deze verschuiving mogelijk maakt. Het dwingt gebouwen om van statisch naar dynamisch beheer te gaan.
Van klachtenbeheer naar zelflerende gebouwen
Historisch gezien was gebouwbeheer vooral reactief. Installaties werden aangepast wanneer klachten binnenkwamen. Energieafwijkingen werden ontdekt bij jaarafrekeningen. Data zat opgesloten in afzonderlijke systemen of werd helemaal niet verzameld.
Met GACS verandert dat fundamenteel. De wetgeving stimuleert – en verplicht – een overgang naar intelligente, datagedreven gebouwsturing. Systemen die continu monitoren, patronen herkennen en afwijkingen signaleren voordat ze problemen worden.
In de visie van EPBD en aanverwante publicaties op platforms als Klimaatweb wordt het gebouw daarmee een zelflerend ecosysteem. Energiebeheer verschuift van een kostenpost naar een strategisch stuurinstrument.
Waarom GACS juist in 2025 urgent werd
Opvallend is hoe snel GACS in korte tijd “is gaan leven”. Tot begin 2025 was het begrip nauwelijks terug te vinden in zoekgedrag of marktcommunicatie. Vanaf april begon de interesse zichtbaar toe te nemen, vooral bij adviesbureaus en installateurs.
In september volgde een duidelijke piek in zoekvolume. Die trend laat zien wat er gebeurt wanneer wetgeving concreet wordt: bedrijven realiseren zich dat naleving niet vanzelf komt. Tegelijkertijd blijkt het aanbod beperkt. Veel partijen bieden een GACS-scan of losse meetoplossingen aan, maar echte end-to-end oplossingen – meten, monitoren, analyseren én rapporteren – zijn schaars.
Die kloof tussen verplichting en praktische invulling creëert een nieuwe markt. En precies daar ontstaat ruimte voor gespecialiseerde technologiepartners.
De rol van Xemex in GACS-oplossingen
Xemex positioneert zich in dit speelveld met een duidelijke focus op meetbare, schaalbare energie-inzichten. Met ENNY EMS, aangevuld met ENNY Insight en ENNY Go, wordt een fundament gelegd voor GACS-conforme gebouwmonitoring.
Via Smart Connect-dongles en KWHIQ-meters kan energiedata worden gemeten op zone-, installatie- of functieniveau. Die data wordt via API-koppelingen ontsloten richting ENNY EMS of het ENNY Cloudplatform. Het resultaat is geen statisch dashboard, maar een dynamisch overzicht dat continu inzicht geeft in energieprestaties.
Voor gebouwbeheerders en vastgoedeigenaren betekent dit grip. Voor installateurs en adviesbureaus betekent het een betrouwbaar instrument om hun klanten te begeleiden richting compliance.
Van meten naar aantoonbare compliance
GACS vraagt niet alleen om meten, maar om aantoonbaarheid. Systemen moeten laten zien dat ze structureel bijdragen aan energie-optimalisatie. Xemex speelt hierop in door het ENNY-platform continu door te ontwikkelen.
Een concreet voorbeeld is het GACS Expert-rapport, dat energiegegevens vertaalt naar rapportages die aansluiten op de wettelijke eisen. Niet als een eenmalige exercitie, maar als doorlopend onderdeel van het gebouwbeheer. Daarmee verschuift compliance van last naar logisch gevolg van dagelijks gebruik.
Vooruitkijken naar 2030
De GACS-wetgeving is geen eindpunt. In de Europese beleidsdocumenten wordt al vooruitgewezen naar 2030, waar meer automatisering en geavanceerde sturing de norm moeten zijn. Denk aan voorspellende algoritmes, koppelingen met dynamische energietarieven en integratie met flexibiliteitsmarkten.
Door nu te investeren in een open, modulair EMS-ecosysteem, maken organisaties hun gebouwen futureproof. Xemex kiest bewust voor die lange termijn. Door hard- en software samen te ontwikkelen, ontstaat een platform dat kan meegroeien met wetgeving én technologische innovatie.
GACS als strategisch keerpunt
GACS markeert een kantelpunt in hoe Europa naar gebouwen kijkt. Niet langer als passieve energieverbruikers, maar als actieve schakels in het energiesysteem. Voor vastgoedeigenaren, installateurs en adviesbureaus is dit hét moment om keuzes te maken.
Xemex helpt die partijen bij het monitoren en analyseren van grootverbruikgebouwen, met oplossingen die vandaag voldoen en morgen meegroeien. Wie nu inzet op datagedreven energiebeheer, voldoet niet alleen aan de wet, maar bouwt aan een robuuste, efficiënte en toekomstbestendige gebouwportefeuille.
Neem contact op en ontdek hoe energiedata het verschil kan maken.
Veelgestelde vragen over GACS-wetgeving
Wat is GACS-wetgeving precies?
GACS-wetgeving verplicht grote niet-residentiële gebouwen om gebruik te maken van gebouwbeheersystemen die energieverbruik continu meten, analyseren en optimaliseren. Het doel is aantoonbare energie-efficiëntie en beter inzicht in operationele prestaties, als onderdeel van de Europese EPBD-richtlijn.
Voor welke gebouwen geldt GACS?
De verplichting geldt voor niet-residentiële gebouwen met een energiegebruik van 290 kWh per vierkante meter per jaar of hoger. Dit betreft onder meer ziekenhuizen,scholen, hotels, supermarkten, fabrieken en grote kantoorgebouwen.
Is meten alleen voldoende voor GACS-compliance?
Nee. Meten is slechts de basis. GACS vereist ook monitoring, analyse en de mogelijkheid om energiegebruik actief te optimaliseren. Daarnaast moet dit aantoonbaar zijn via structurele rapportages, niet via eenmalige metingen.
Waarom is GACS pas sinds 2025 zo zichtbaar?
Hoewel de wetgeving al langer bestond, werd de impact in 2025 concreet. Vanaf dat moment nam de marktvraag sterk toe, doordat bedrijven zich realiseerden dat implementatie tijd,data-infrastructuur en gespecialiseerde oplossingen vereist.
Hoe ondersteunt Xemex bij GACS-verplichtingen?
Xemex ondersteunt GACS met meetapparatuur, EMS-software en cloudoplossingen waarmee energieverbruik per zone of installatie inzichtelijk wordt. Doorlopende monitoring en rapportages sluiten aan op de huidige wetgeving én toekomstige eisen richting 2030.
Altijd startklaar
Ben je benieuwd wat we voor jouw organisatie kunnen betekenen? Neem contact op met Xemex en bespreek jouw wensen met ons team. Samen realiseren we een oplossing die jouw energie-uitdagingen aanpakt en nieuwe mogelijkheden opent.
Burgemeester Burgerslaan 40
5245 NH ’s-Hertogenbosch, Nederland
Metropoolstraat 11a
2900 Schoten; België
