Slimme laadpaal met zonnepanelen en EMS: laden op je eigen stroom

In dit artikel lees je hoe een slimme laadpaal werkt, hoeveel je echt op zonnestroom kunt laden, hoe een thuisbatterij en EMS daarin passen, en wat je nodig hebt om het goed te regelen.

Wil je vooral weten hoe je voorkomt dat de hoofdzekering doorslaat? Lees dan ons artikel over load balancing bij een laadpaal.

Hoe werkt een slimme laadpaal?

Een gewone laadpaal laadt zodra je de auto aansluit, op het maximale vermogen. Een slimme laadpaal kan zelf beslissen wanneer en hoe snel hij laadt. Daarvoor heeft hij informatie nodig van buiten de laadpaal. Die informatie komt meestal uit drie bronnen:

• De slimme meter: hoeveel stroom het huis nu verbruikt of teruglevert. Die data komt via de P1-poort, met een dongle zoals de Smart Connect P1.
• Een energiemanagementsysteem (EMS): dat kijkt naar alle apparaten samen en geeft de laadpaal een laadopdracht.
• Een app of cloudplatform: voor jouw voorkeuren, zoals “auto om 7:00 uur vol” of “alleen op zonnestroom”.

Met die informatie past de laadpaal de laadstroom continu aan. Hij laadt sneller als er zonnestroom over is, langzamer als het huis veel verbruikt, en stopt even als er te weinig ruimte is.

Kortom: een slimme laadpaal is pas echt slim als hij weet wat er in de rest van het huis gebeurt.

Slimme laadpaal en zonnepanelen

Met zonnepanelen kan een slimme laadpaal je overschot aan zonnestroom direct in je auto laden, in plaats van het terug te leveren aan het net. Dat wordt steeds aantrekkelijker: de salderingsregeling stopt per 1 januari 2027, en terugleveren levert daarna veel minder op. Lees meer over zelfconsumptie optimaliseren.

De laadmodi

De meeste slimme laadpalen bieden een keuze uit drie manieren van laden:

Hoeveel overschot heb je nodig?

Hier gaat het in de praktijk vaak mis. Een elektrische auto laadt met minimaal 6 ampère per fase. Daaronder pauzeert het laden. Dat betekent:

• 1-fase laden: minimaal ongeveer 1,4 kW zonne-overschot nodig.
• 3-fase laden: minimaal ongeveer 4,1 kW zonne-overschot nodig.

Met een gemiddelde installatie van 10 à 12 panelen haal je die 4,1 kW zelden, zeker niet als het huis ook verbruikt. Op een 3-fase aansluiting laadt “alleen zonnestroom” dan nauwelijks. Sommige laadpalen kunnen daarom automatisch wisselen tussen 1-fase en 3-fase laden. Bij weinig zon laden ze op 1 fase, bij veel zon op 3 fasen. Let daar op bij de keuze van je laadpaal.

Waarom de meting zo belangrijk is

Om op zonnestroom te laden, moet de laadpaal weten hoeveel er op dat moment wordt teruggeleverd. De slimme meter meet dat al, en via de P1-poort komt die data bij de laadpaal. Bij een DSMR 5.0-meter gebeurt dat elke seconde, zodat de laadpaal snel kan reageren als er een wolk voor de zon schuift.

Slimme laadpaal en thuisbatterij: wie gaat voor?

Heb je naast zonnepanelen ook een thuisbatterij? Dan concurreren laadpaal en batterij om hetzelfde zonne-overschot. Zonder afstemming gebeurt er vaak iets onhandigs: de batterij laadt, de laadpaal ziet geen overschot en de auto blijft leeg. Of andersom.

Daarom stel je een prioriteit in. Twee veelgebruikte keuzes:

• Eerst de auto, dan de batterij: handig als je overdag thuis bent en de auto vaak gebruikt.
• Eerst de batterij, dan de auto: handig als je ’s avonds veel stroom verbruikt in huis.

Kun je je auto laden vanuit de thuisbatterij?

Technisch kan het, maar het is meestal niet zinvol. Een thuisbatterij heeft vaak 5 tot 15 kWh, terwijl een auto-accu 50 tot 80 kWh heeft. Laad je ’s avonds de auto vanuit de batterij, dan is die in korte tijd leeg en koop je de rest van de avond stroom in voor je huis.

De batterij werkt daarom het best voor het huishouden: ’s avonds en ’s nachts de woning van zonnestroom voorzien. De auto laad je overdag op zon, of ’s nachts op een goedkoop moment met een dynamisch contract. Een EMS kan deze verdeling automatisch maken.

Waarom een EMS: alles samen sturen

Een slimme laadpaal stuurt alleen zichzelf. Heb je meerdere grote verbruikers, zoals een laadpaal, thuisbatterij, warmtepomp of elektrische boiler? Dan wil je dat ze samenwerken in plaats van elkaar in de weg zitten. Dat doet een energiemanagementsysteem (EMS).

Een EMS zoals ENNY-EMS doet onder meer het volgende:

• Verdeelt zonne-overschot volgens jouw prioriteit: eerst de auto, dan de batterij, dan de boiler.
• Stuurt op stroomprijs: met een dynamisch energiecontract laadt het de auto op de goedkoopste uren.
• Voorkomt pieken: door peak shaving blijft het totale verbruik onder je aansluitwaarde, en in Vlaanderen onder je capaciteitspiek.
• Geeft inzicht: via de Enny-app zie je wat je opwekt, verbruikt en in de auto laadt.

Heb je alleen zonnepanelen en een laadpaal? Dan is een EMS niet altijd nodig. De laadpaal zelf kan dan prima op zonnestroom laden, als hij de meetdata van de slimme meter krijgt. Komen er een batterij of warmtepomp bij, dan wordt een EMS de logische stap.

Wat heb je nodig? Per situatie

Wat je nodig hebt, hangt af van wat er al in huis of in het pand staat.

Checklist voordat je begint

• Slimme meter: DSMR 4.2 of 5.0 in Nederland, of een digitale meter met E-MUCS in België. De Smart Connect P1 werkt ook met Sagemcom-meters en de Landis+Gyr E350, zonder extra voeding.
• Laadpaal: ondersteunt hij externe meetdata via Modbus TCP? De Smart Connect P1 werkt direct met onder meer Peblar, Alfen, Schneider en Mennekes.
• Fasewisseling: wil je veel op zonnestroom laden met een 3-fase aansluiting? Kies dan een laadpaal die automatisch tussen 1 en 3 fasen kan wisselen.
• Installateur: de installatie en configuratie laat je altijd door een erkend installateur doen. Vind er een via onze partnerlocaties.

Zo verloopt de installatie

Een slimme laadpaal met zonnepanelen koppelen is meestal in één bezoek geregeld. Je installateur doorloopt grofweg deze stappen:

1. Inspectie: de installateur bekijkt je aansluiting, de groepenkast en de slimme meter, en bepaalt de beste plek voor de laadpaal.
2. Plaatsing laadpaal: de laadpaal wordt gemonteerd en op een eigen groep aangesloten.
3. Meting koppelen: de P1-dongle gaat op de slimme meter en wordt verbonden met de laadpaal, via een kabel, wifi of direct (peer-to-peer).
4. Configuratie: de installateur stelt de maximale stroom van je aansluiting in, plus de laadmodus en eventueel de prioriteit ten opzichte van de batterij.
5. Test en uitleg: de installateur test of de laadpaal goed reageert op verbruik en zonne-opwek, en legt uit hoe je de app gebruikt.