Zonne-energie België onder druk, maar vol potentie
Recordproductie: de zon op haar top
Het jaar 2025 markeert een hoogtepunt in de Belgische zonne-energieproductie. Volgens cijfers van VFB en Elia werd er een recordhoeveelheid zonnestroom opgewekt, goed voor een substantieel aandeel van de totale elektriciteitsproductie. Tweakers rapporteert dat de productie van zonne-energie ruim 20% hoger lag dan in 2024.
Deze groei is niet alleen een gevolg van meer geïnstalleerde capaciteit, maar ook van een uitzonderlijk zonnig jaar. Zonnestraling, weersomstandigheden en technologische verbeteringen zorgden ervoor dat zonnepanelen efficiënter konden produceren dan ooit. Het resultaat: op bepaalde momenten kan zonnestroom een groot deel van de nationale vraag afdekken en fossiele opwekking aanzienlijk terugdringen.
De cijfers tonen dat België het potentieel van zon al grotendeels benut. Op papier lijkt dit een succesverhaal, maar in de praktijk doet zich een complexer probleem voor.
Negatieve elektriciteitsprijzen: overvloed creëert paradox
In 2025 viel de elektriciteitsprijs gedurende meer dan 520 uur onder nul, een absoluut record voor België. Dit gebeurde vooral tijdens zonnige weekends met weinig vraag en veel productie.
Negatieve prijzen klinken paradoxaal. Ze betekenen dat producenten zelfs betalen om hun stroom kwijt te raken. Hoe kan zon zoveel opleveren en tegelijk zo’n nadelige marktwerking veroorzaken? Het antwoord ligt in de gelijktijdigheid van productie en vraag. Zonnepanelen produceren veel stroom midden op de dag. Als tegelijkertijd de industrie stilstaat en huishoudelijk verbruik laag is, ontstaat een overschot. Het net kan maar een beperkte hoeveelheid stroom exporteren. Om balans te houden, zakt de prijs in de markt.
Volgens Headliner is dit een direct gevolg van de groeiende rol van hernieuwbare energie in de mix. De negatieve prijzen zijn geen teken van een falend systeem, maar van een systeem dat snel moet leren omgaan met pieken en dalen in productie.
Voor huishoudens met zonnepanelen betekent dit dat terugleveren op deze momenten financieel minder interessant is. Zonder slimme opslag of dynamisch contract blijft veel stroom ondergewaardeerd.
Minder nieuwe zonnepanelen: de markt reageert
Ondanks deze hoge productie daalde de belangstelling voor nieuwe zonnepanelen aanzienlijk. In Vlaanderen werd bijna 46% minder nieuwe huishoudelijke installaties geplaatst dan een jaar eerder.
De oorzaken zijn vooral economisch en beleidsmatig. Het verdwijnen van de terugdraaiende teller, lage injectievergoedingen en onzekerheid over netkosten maken de terugverdientijd langer. Huishoudens moeten vaker zelf berekenen of de investering rendeert. HLN onderstreept dat het klassieke model van zonnepanelen — zo veel mogelijk produceren en terugleveren — vandaag minder aantrekkelijk is.
Het is een duidelijke reactie op het energiesysteem: het financiële voordeel van extra productie neemt af wanneer de markt overspoeld raakt. Dat maakt huishoudens selectiever en voorzichtig.
Samenhang van trends: productie, prijzen en investeringen
Het is cruciaal te zien dat deze drie trends — recordproductie, negatieve prijzen en minder nieuwe installaties — niet los van elkaar staan. Meer zonnepanelen en hogere productiepieken veroorzaken periodes van overaanbod. Overaanbod leidt tot lage of negatieve prijzen. Lage prijzen maken teruglevering minder interessant en ontmoedigen nieuwe installaties.
Het systeem communiceert via marktsignalen: niet alleen productie telt, maar ook het moment van gebruik. Dit benadrukt het belang van het energiehuishouden als spil van de transitie.
Het energiehuishouden onder de loep
Voor eigenaren van zonnepanelen is het jaar 2025 een les in timing. Wie overdag produceert terwijl niemand thuis is, levert tegen lage prijzen terug. Wie echter verbruik kan verschuiven, bijvoorbeeld door warmtepompen of elektrische auto’s overdag te laden, behoudt een groter deel van de waarde van de opgewekte stroom.
Volgens Solarmagazine wordt zelfconsumptie steeds belangrijker naarmate negatieve prijzen vaker voorkomen. Het klassieke model van produceren en terugleveren zonder strategie volstaat niet meer.
Het Belgische energiesysteem vraagt actieve deelname. Wie productie en verbruik afstemt, vermindert netdruk en kan financiële voordelen realiseren. Wie dat niet doet, voelt vooral de nadelen van pieken in aanbod en prijsschommelingen.
Verwachtingen voor 2026
Voor 2026 liggen de trends duidelijk. Zonneproductie zal stijgen dankzij bestaande capaciteit en verbeterde technologieën, zoals dunne, efficiëntere panelen. Tegelijk zal de markt geconfronteerd blijven met uren van negatieve prijzen en prijsschommelingen.
Huishoudens die inzetten op flexibiliteit, opslag en zelfconsumptie kunnen hun voordeel behouden. Dynamische contracten, batterijen en slimme aansturing van apparaten maken het mogelijk om de geproduceerde stroom optimaal te benutten. Wie vasthoudt aan het klassieke model, ziet de economische waarde afnemen.
Conclusie: zon blijft, strategie verandert
2025 toonde zowel het potentieel als de grenzen van zonne-energie in België. Recordproductie bewijst dat het systeem technisch volwassen is. Negatieve prijzen en dalende investeringen laten zien dat het economische model verandert.
Voor eigenaars van zonnepanelen verschuift de uitdaging van puur produceren naar slim gebruiken. Zelfconsumptie, flexibiliteit en inzicht worden de belangrijkste factoren om maximaal te profiteren van zonne-energie. Het energiesysteem verandert, en wie daar op inspeelt, behoudt zowel waarde als onafhankelijkheid.
- VRT NWS – “Zonnepanelen dit jaar minder in trek”, 29 december 2025
- VRT NWS – “520 uur negatieve prijs elektriciteit”, 6 januari 2026
- VRT NWS – “Productie van zonne-energie op recordhoogte in 2025”, 26 december 2025
- Tweakers – “België produceert recordhoeveelheid zonne-energie”, 26 december 2025
- HLN – “Verkoop zonnepanelen keldert”, 29 december 2025
- Solarmagazine – “Zonnepanelen worden dunner en efficiëntie stijgt tot boven 30 procent”, 26 december 2025
- VFB/Elia/CREG – voorlopige cijfers over elektriciteitsmix en hernieuwbare productie 2025
Altijd startklaar
Ben je benieuwd wat we voor jouw organisatie kunnen betekenen? Neem contact op met Xemex en bespreek jouw wensen met ons team. Samen realiseren we een oplossing die jouw energie-uitdagingen aanpakt en nieuwe mogelijkheden opent.
Burgemeester Burgerslaan 40
5245 NH ’s-Hertogenbosch, Nederland
Metropoolstraat 11a
2900 Schoten; België
